Stjörnuskoðunarfélag Seltjarnarness/02. janúar 2008

Í fjölmiðlum

Krakkar og himingeimur | Morgunblaðið/mbl.is ( Þetta tölvupóstfang er varið gegn ruslpóstsþjörkum, Þú verður að hafa JavaScript virkt til að sjá það. ) 04.03.2009

Í tilefni af alþjóðlegu ári stjörnufræðinnar stendur Stjörnuskoðunarfélag Seltjarnarness fyrir námskeiðum í stjörnufræði og -skoðun um næstu helgi sem ætluð eru krökkum á aldrinum fimm til þrettán ára.

"Námskeiðið gengur í megindráttum út á að að fræða börn um það sem við getum séð á himninum eins og stjörnumerkin, tunglið og reikistjörnurnar. Þá tölum við um af hverju tunglið vex og dvínar og hvernig gígarnir á tunglinu myndast og sýnum það fremur leikrænt. Svo ætlum við að tala um Mars og líf í geimnum, hvernig Hómer Simpson getur frætt okkur um svarthol og fleira," segir Sævar Helgi Bragason hjá Stjörnuskoðunarfélagi Seltjarnarness, en helgina 7. og 8. mars stendur félagið fyrir krakkanámskeiðum í stjörnufræði og stjörnuskoðun í Valhúsaskóla.

Námskeiðin eru hluti af stóru alþjóðlegu verkefni sem kallast UNAWE, eða Universe Awareness, og er unnið með stuðningi UNESCO og haldið á vegum Alþjóðasambands stjarnfræðinga en sams konar námskeið eru haldin úti um allan heim. "Verkefnið gengur út á að færa börnum undur alheimsins á einfaldan hátt og víkka sjóndeildarhringinn. Í ár eru 400 ár liðin frá því að Galíleó beindi sjónauka til himins og er verið að minnast þess atburðar í yfir 140 löndum um allan heim, þannig þetta er stórt ár. Við héldum svona krakkanámskeið síðasta vetur við góðar undirtektir en þá komu yfir 50 krakkar með foreldrum sínum," útskýrir Sævar Helgi áhugasamur.

Hvert námskeið stendur yfir í tvær klukkustundir og er hugsað fyrir barn og eitt foreldri saman. "Á laugardaginn er námskeið fyrir krakka á aldrinum fimm til níu ára en á sunnudaginn fyrir krakka á aldrinum tíu til þrettán ára. Við munum búa til árekstrargíga, setja upp líkan af jörðinni og tunglinu, fjalla um geimverur og svarthol og fleira. Eftir námskeiðið verður síðan boðið upp á stjörnuskoðun, þegar veður leyfir, þar sem þátttakendur eiga þess kost að mæta með eigin sjónauka og læra á hann," segir Sævar Helgi og bætir við að stjörnufræðikennsla í grunnskólum hafi farið vaxandi. "Nú er ekki skylda að taka samræmt próf í náttúrufræði og þá fá kennarar meira frjálsræði með efnið og margir hafa tekið upp á því á að kenna stjörnufræði þar sem hún er áhugaverð og snertir spurningar sem allir spyrja sig."

 

Alþjóðlegt ár stjörnufræðinnar | Samfélagið í nærmynd 03.03.2009

Sævar Helgi Bragason, formaður, spjallaði við Leif Hauksson í þættinum Samfélagið í nærmynd á Rás 1. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá 10 mín [9,34 MB] (© 2009 Ríkisútvarpið)

 

Alþjóðlegt ár stjörnufræðinnar | Vítt og breitt 20.02.2009

Sævar Helgi Bragason, formaður, var í viðtali í þættinum Vítt og breitt á Rás 1. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá 15,5 mín [14,2 MB] (© 2009 Ríkisútvarpið)

 

Alþjóðaárið 2009 | Í bítið 05.01.2009

Formaður félagsins, Sævar Helgi Bragason, var í viðtali í morgunþættinum Í bítið á Bylgjunni. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá um 8 mín [7,6 MB] (© 2008 Bylgjan)

 

Undur alheimsins | Morgunvaktin 02.01.2009

Árið 2009 verður helgað stjörnufræði um allan heim. Einar Guðmundsson, formaður Stjarnvísindafélags Íslands, og Sævar Helgi Bragason, formaður Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness, voru gestir Morgunvaktarinnar. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá um 12 mín [11,3 MB] (© 2008 Ríkisútvarpið)

 

Alþjóðlegt ár stjörnufræðinnar | Samfélagið í nærmynd 30.12.2008

Sævar Helgi Bragason, formaður, spjallaði við Leif Hauksson í þættinum Samfélagið í nærmynd á Rás 1. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá 13,5 mín [12,4 MB] (© 2008 Ríkisútvarpið)

 

Námskeið fyrir kennara og almenning á Akureyri | Samfélagið í nærmynd 03.11.2008

Sævar Helgi Bragason, formaður, spjallaði við Freyju Dögg Frímannsdóttur í þættinum Samfélagið í nærmynd á Rás 1. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá 17 mín [15,3 MB] (© 2008 Ríkisútvarpið)

 

Stjörnuathugunarstöð í Krýsuvík | Í bítið 28.10.2008

Formaður félagsins, Sævar Helgi Bragason, var í viðtali í morgunþættinum Í bítið á Bylgjunni. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá um 6 mín [5,6 MB] (© 2008 Bylgjan)

 

Stjörnuskin í Krýsuvík | Morgunblaðið 27.10.2008

Bæjarstjórn Hafnarfjarðar hefur gefið Stjörnuskoðunarfélagi Seltjarnarness vilyrði fyrir lóð undir stjörnuathugunarstöð í Krýsuvík. Þar hyggst félagið reisa hús og 13 metra háan turn með hvolfþaki. Alls verða byggingarnar 1.650 fermetrar. Kostnaður við framkvæmdina er áætlaður 25-30 milljónir króna.

Núverandi aðsetur félagsins er Valhúsaskóli á Seltjarnarnesi. Grétar Örn Ómarsson, ritari félagsins, segir að þessi staðsetning henti ekki lengur. Ljósmengun er helsti óvinur stjörnuskoðara og hún hefur aukist mjög að undanförnu í nágrenni skólans. Flóðlýstur knattspyrnuvöllur var nýlega tekinn í notkun og einnig líkamsræktarstöð World Class, með tilheyrandi ljósagangi.

Krýsuvík þykir einkar hentug til stjörnuskoðunar, að sögn Grétars. Svæðið hafi upp á allt að bjóða: fyrsta flokks myrkur á mælikvarða kröfuharðra stjarnvísindamanna, ágætis samgöngur og möguleika á heitu vatni í gegnum Krýsuvíkurskóla. Og síðast en ekki síst, óskert útsýni til suðurs án ljósamengunar um ókomna framtíð.

Félagið hefur stofnað söfnunarreikning vegna framkvæmdarinnar og einnig verður leitað eftir styrkjum. Netfang félagsins er www.astro.is.

Eftir Sigtrygg Sigtryggsson

 

Stjörnuskoðunarmenn ætla að byggja í Krýsuvík | Nesfréttir (borgarblod.is) 01.04.2008 kl. 12:00:00

„Við erum ekki að flýja Nesið þótt hugmyndin sé að koma upp annarri aðstöðu. Það verður áfram horft til himins úr turninum í Valhúsaskóla,“ segja þeir Grétar Örn Ómarsson, ritari Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness og Sævar Helgi Bragason, formaður félagsins. „Félagið er nefnt eftir Seltjarnarnesi þótt það standi öllum opið sem á annað borð hafa áhuga á geimnum. Sá misskilningur var til hér áður, og hugsanlega halda einhverjir enn, að félagið sé eingöngu fyrir Seltirninga en svo er alls ekki. Þetta er almennt áhugamannafélag um stjörnuskoðun en tenging þess við Seltjarnarnes varð til vegna aðstöðunnar sem er til stjörnuskoðunar í turni ofan á Valhúsaskóla. Byggingameistari skólans var mikill stjörnuáhugamaður og lét gera ráðstafanir til að þar yrði aðstaða til stjörnuskoðunar. Félagið var stofnað í kringum fyrsta stjörnusjónaukann sem komið var upp í Valhúsaskóla og búin að vera samofin skólanum frá því hann var byggður.“

Fyrsti sjónaukinn var barn síns tíma en nú er risastór spegilsjónauki í Valhúsaskóla. Þeir Grétar Örn og Sævar segja staðsetninguna í Valhúsaskóla þó ekki henta fyllilega til stjörnuskoðunar. „Valhúsaskóli er inni í byggð sem er lýst upp og því mikið um það sem við stjörnuáhugamenn köllum ljósmengun. Hún stafar að hluta til af því hvernig lýsingum er komið fyrir. Algengt er að útilýsingar lýsi upp í loftið í stað þess að lýsa niður á jörðina. Í því fellst ákveðin hugsunarvilla vegna þess að himingeimurinn endurkastar ljósinu ekki til jarðar líkt og loft í húsum. Því er grundvallar munur á útilýsingu og innilýsingu.“ Grétar Örn segir að allskyns agnir í loftinu kasti ljósinu, sem fari út í geiminn til og frá og myndi einskonar mistur vegna þess að ljósgeislinn komist ekki óbrotinn frá jörðinni. Ef svo væri myndi ljósmagnið ekki birgja sýn til annarra hnatta og stjarna eins og það gerir. Hann segir þetta vandamál meginástæðu þess að félagið sé að íhuga að byggja upp aðstöðu á öðrum stað en á Seltjarnarnesi. „Við erum búin að fá aðstöðu í Krýsuvík á landi sem er í eigu Hafnarfjarðarbæjar. Við erum farnir að huga að byggingu stjörnuskoðunarhúss og þegar það verður risið er ætlunin að flytja stjörnusjónaukann sem er í Valhúsaskóla þangað en koma öðrum minni upp á Nesinu. Með húsinu í Krýsuvík munum við einnig geta boðið fleira fólki að koma til okkar og einnig fengið stærri hópa í heimsókn. Aðstaðan í Valhúsaskóla leyfir ekki mikið fjölmenni. Hugmyndin er að hanna þak hússins í Krýsuvík með þeim hætti að hluti þess verði á brautum og þannig hreyfanlegur og yrði það fyrsta hús sinnar tegundar hér á landi. Þetta mun gefa okkur möguleika til þess að vera með fleiri sjónauka og einnig möguleika til þess að efla tengsl við skóla og fleiri hópa enda markmið félagsmanna að opna félagið enn frekar frá því sem nú er og kynna starfsemi þess til að þeir sem áhuga hafi geti starfað með að þessu áhugamáli.“ Þeir Grétar Örn og Sævar segjast finna fyrir auknum áhuga á stjörnuskoðun. „Það er umtalsverður áhugi á þessum fræðum en hann liggur að einhverju leyti í dvala vegna þess að fólk veit e.t.v. ekki hvert það getur snúið sér auk þess sem okkur hefur skort aðstöðu til þess að útfæra starfsemina eins og hugur okkar stendur til,“ segir Grétar Örn og bætir við að nauðsynlegt sé að virkja þennan áhuga. „Stjörnuskoðunarfélagið hefur staðið fyrir námskeiðum að undanförnu þar sem farið hefur verið yfir fræðin og þá heimspeki sem þau byggjast á. Þessi námskeið geta bæði verið fræðileg og einnig verkleg þar sem fólki hefur verið kennt hvernig það þarf að bera sig til við stjörnuskoðun.“ Þeir Grétar Örn og Sævar segja að um 100 manns hafi komið á þau þrjú námskeið sem haldin hafa verið að undanförnu. „Við auglýstum þetta ekkert en fólk kom til okkar í gegnum heimasíðuna á netinu www.astro.is og færri komust að en vildu. Við hugsum okkur að efna til fleiri námskeiða fyrir fullorðna og einnig fyrir börn. Það er margt framundan hjá okkur,“ segja þeir Grétar Örn og Sævar. Nú liggur fyrir að hefjast handa í Krýsuvík og þeir félagar segja að félagið geti sjálft staðið straum af undirbúningsvinnu við framkvæmdirnar en síðan verði að hefjast handa með fjármögnun. „Við hugsum okkur að leita til atvinnulífsins með framhaldið, fyrirtækja og aðila í atvinnurekstri um stuðning við þetta áhugaverða verkefni okkar. Það er ekkert sem bendir til annars en að við fáum góðar undirtektir.“

 

Formaðurinn í boltaspjalli hjá Birni Berg | Fótboltaþátturinn á Útvarpi Sögu 14.03.2008

Sævar Helgi Bragason, formaður, var í spjalli um stöðuna í enska boltanum í bland við stjörnufræði í þættinum Fótboltaþátturinn með Birni Berg á Útvarpi Sögu. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá 58 mín [53 MB] (© 2008 Útvarp saga)

 

Góð stemning í stjörnuskoðun | sesseljuhus.is 18.03.2008 kl. 09:50:00

Um 50 manns heimsóttu Sesseljuhús síðastliðið laugardagskvöld til að skoða stjörnurnar. Það voru félagar úr Stjörnuskoðunarfélagi Seltjarnarness sem leiddu hópinn við góðar undirtektir. Vígðir voru tveir nýir stjörnukíkjar sem nýlega var fjárfest í á Sólheimum og má áætla út frá góðri mætingu og almennri ánægju að stjörnuskoðun verði að föstum lið í Sesseljuhúsi á næstunni. Stjörnufræðingarnir byrjuðu kvöldið á stuttri kynningu inni í ráðstefnusal þar sem farið var í stuttu máli yfir himinhvolfið, stjörnumerkin og hvernig hægt er að nota ákveðin kennileiti til að bera kennsl á ýmsar stjörnur.

Eftir kynninguna var farið út og rýnt í kíkjana. Þrír kíkjar voru á staðnum og myndaðist röð við hvern og einn sem hreyfðist fljótt. Spáð var í yfirborði tunglsins, sjöstirnið og margt annað. Meira að segja var hægt að sjá Satúrnus og hringina hans. Mátti oft heyra „Vá!“ þegar gestir litu kíkinn. Veðrið var kalt og bjart og þótti alveg ómissandi að þiggja heitt kakó inni í Sesseljuhúsi þegar líða tók á kvöldið. Almenn ánægja var með stjörnuskoðunina og verður hún örugglega að föstum lið yfir vetrarmánuðina í Sesseljuhúsi. Einnig verður hægt að nota annan kíkinn í eigu Sólheima til almennrar náttúruskoðunar og mun hann nýtast vel í fuglaskoðun sem fyrirhuguð er í maí.

 

Stjörnuskoðunarstöð í Krýsuvík? | vf.is/Víkurfréttir ehf. 04.03.2008 kl. 13:34:19

Stjörnuskoðunafélag Seltjarnarness hefur áhuga á að að koma upp stjörnuskoðunarstöð í Krýsuvík. Hugmyndir þess efnis voru nýlega kynntar stjórn Reykjanesfólksvangs. Frumhugmyndir að þessu verkefni hafa verið kynntar hjá Hafnarfjarðarbæ og verið ágætlega tekið. Stjórn Reykjanesfólksvangs fagnar hugmyndinni en bendir á að í frekari úrvinnslu verði þess gætt að stjörnuskoðunarstöðin verði í samræmi við framtíðarsýn á svæðinu þar sem tekið verði tillit til allra framkvæmda sem tengjast frekari þjónustu vegna útivisar, náttúruverndar og fræðslu. Þetta kemur fram í nýrri fundargerð Reykjanesfólksvangs.

 

Fulltrúar félagsins í þættinum Samfélagið í nærmynd | Samfélagið í nærmynd 02.01.2008

Sævar Helgi Bragason, formaður, og Kári Helgason voru gestir Leifs Haukssonar í þættinum Samfélagið í nærmynd á Rás 1. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá 12 mín [10,9 MB] (© 2008 Ríkisútvarpið)

 

Formannsspjall í bítið | Í bítið 11.10.2007

Formaður félagsins, Sævar Helgi Bragason, var í viðtali í morgunþættinum Í bítið á Bylgjunni. Viðtalið í heild sinni er að finna hér: mp3 hljóðskrá um 4 mín [3,4 MB] (© 2007 Bylgjan)

 

Tunglmyrkvinn sást víða á landinu | Morgunblaðið 29.10.2004

Almyrkvinn varð á tungli í fyrrinótt og sást hann víða frá landinu. Á höfuðborgarsvæðinu var fremur skýjað en inn á milli náðu stjörnuáhugamenn myndum af tunglmyrkvanum. Sömu sögu var að segja víðar af landinu, m.a. á Suðurlandi, þar sem var léttskýjað. Almyrkvinn hófst skömmu upp úr miðnætti og lauk um klukkan sex í gærmorgun. Þó að heita megi að tunglið sé almyrkvað hverfur það ekki sjónum manna þar sem skuggi jarðar er ekki algerlega dökkur og tekur tunglið því á sig dökkrauðan eða koparappelsínugulan lit.
Þorsteinn Sæmundsson stjörnufræðingur fylgdist með tunglmyrkvanum frá Reykjavík, fram til klukkan hálfþrjú. „Þegar tunglið var horfið þá rétt gat ég grillt í það gegnum ský en ég sá ekki meira, því miður.“ sagði hann.
Snævarr Guðmundsson, formaður Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness, fylgdist einnig með tunglmyrkvanum í fyrrinótt, meðal annars frá Hafnarfirði, og náði ljósmyndum af honum. Besta skyggnið var að hans sögn milli klukkan 2:30 og 3:30 um nóttina. Næsti almyrkvi á tungli, séð frá Íslandi, verður 3. mars 2007.

 

Almyrkvi á tungli næstu nótt | Morgunblaðið 27.10.2004

Almyrkvi verður á tungli næstu nótt og má gera ráð fyrir að myrkvinn sjáist í heild frá Íslandi. Almyrkvinn stendur yfir í 81 mínútu. Að honum loknum hefst deildarmyrkvi aftur en nú í öfugri röð, þar sem tunglið færist smám saman úr alskugganum. Myrkvinn hefst skömmu eftir miðnætti eða kl. 00.06 og lýkur 06.03. Frá þessu er greint í nýútkomnu fréttabréfi Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness. Tunglmyrkvar verða þegar tunglið gengur inn í skugga jarðar þegar jörðin er stödd milli sólar og tungls. Í umfjöllun Sævars Helga Bragasonar í fréttabréfi Stjörnuskoðunarfélagsins segir að þegar tunglið er komið inn í alskuggann hverfi það ekki alveg vegna þess að skuggi jarðar er ekki algjörlega dökkur. „Tunglið tekur þá á sig dökkrauðan eða kopar-appelsínugulan lit. Þessi litbrigði koma frá sólarljósinu sem fer í gegnum örþunna brún á lofthjúpi jarðarinnar og fellur á tunglið. Ryðrauði liturinn er sá sami og við sjáum við sólarupprás og sólsetur á jörðinni.“ segir í greininni.

Næsti almyrkvi í mars 2007. „Sýningunni er ekki alveg lokið þegar brún tunglsins er komin úr alskugganum því hálfskugginn ætti að haldast sýnilegur á hægri helmingi tunglsins í um 20-30 mínútur. Þegar þessu er lokið, prýðir fullt tungl morgunhimininn hátt í vestri séð frá Reykjavík.“ segir í grein Sævars Helga.

Tunglmyrkvinn ætti að sjást vel á sunnan- og suðvestanverðu landinu þar sem Veðurstofan spáir bjartviðri í þessum landshlutum í kvöld og nótt. Næsti almyrkvi á tungli sem sést frá Íslandi verður ekki fyrr en eftir tvö og hálft ár eða 3. mars 2007.

 

Stærsti stjörnukíkir landsins | Morgunblaðið 24.11.2002

Bræðurnir og verkfræðingarnir Sveinn og Ágúst Valfells afhentu á föstudag Stjörnuskoðunarfélagi Seltjarnarness stærsta stjörnusjónauka landsins. Sjónaukann gáfu þeir Valfells-bræður til minningar um systur sína, dr. Sigríði Valfells málfræðing, sem lést hausið 1998, sextug að aldri, en tilgangurinn er einnig að efla áhuga almennings á raunvísindum.

Ágúst H. Bjarnason, gjaldkeri Stjörnuskoðunarfélagsins, segir að formlega afhending sjónaukans hafi dregist nokkuð þar sem nauðsynlegt hafi verið að gera breytingar á turninum á Valhúsaskóla þar sem aðsetur félagsins er. Þar hefur félagið lítið herbergi til afnota en uppi á þaki skólans er síðan hvolfþak, sem gengur á teinum, þar sem nýi sjónaukinn er. Auk hans á félagið tvo aðra minni sjónauka.
„Þetta er nokkuð góður kíkir og mikil bót fyrir okkur að fá hann. Kíkirinn ræður við nokkuð mikla stækkun, spegillinn er 46 sentímetrar, en það sem menn eru kannski frekar að sækjast eftir er að geta séð dauf fyrirbæri og magnað þau upp. Þessi hefur líka það fram yfir þá sem við áttum fyrir að hann er með tölvu sem hægt er að láta leita uppi tilteknar stjörnur, m.ö.o. þegar búið er að stilla sjónaukann af getur maður svo að segja slegið inn hnitin og þannig fundið stjörnuna sem maður er að leita að. Þannig að það er mikill munur að hafa fengið þennan kíki.“

Ágúst segir að Sveinn Valfells eigi sjálfur nokkuð stóran sjónauka og sé mikill áhugamaður um stjörnuskoðun og Ágúst Valfells, kjarnorkuverkfræðingur og fyrrverandi prófessor í Bandaríkjunum, sé væntanlega áhugamaður líka, en báðir séu þeir áhugamenn um að efla áhuga manna á raunvísindum.

Dr. Sigríður Valfells var doktor í málvísindum frá Harvard-háskóla og kenndi m.a. við Washington-háskóla í Seattle og við Columbia-háskólann í New York. Auk fræðilegra greina skrifaði Sigríður m.a. kennslubók í forníslensku sem gefin var út af Oxford University Press.

 

Horft til himins | Morgunblaðið 13.10.2000

 

 

Fundur um geimþokur og myndun stjarna | Morgunblaðið 25.05.1989

 

 

Stjörnuskoðun - Opið hús | Morgunblaðið 26.11.1988

 

 

Byggingar í geimnum | Morgunblaðið 10.05.1988

 

 

Hundrað milljónir sólna | Morgunblaðið 17.09.1980